Regel- en wetgeving hijswerktuigen

Bij hijsmateriaal bepalen niet alleen capaciteit en aankoopprijs de geschiktheid. De kwaliteit en onderlinge afstemming van lastketting, haken, rem, tandwielen, lagers en borgingen hebben rechtstreeks invloed op bediening, inspecteerbaarheid, onderhoud en veilige levensduur. Ook conformiteitsdocumenten, traceerbaarheid en de beschikbaarheid van passende onderdelen zijn relevant.

Vergelijk daarom de totale technische inzet: Working Load Limit (WLL), gebruiksfrequentie, omgeving, onderhoudsbehoefte en fabrikantvoorschriften. Een correct gekozen en onderhouden takel moet gedurende zijn gebruik aantoonbaar geschikt blijven voor de concrete toepassing.

Wanneer Europese productwetgeving CE-markering voorschrijft, verklaart de fabrikant daarmee dat het product aan de toepasselijke wettelijke eisen voldoet. CE is geen onafhankelijk kwaliteitscertificaat. Afhankelijk van het product horen daar een EU- of EG-verklaring van overeenstemming, technische documentatie, identificatie en een gebruiksaanwijzing in de taal van de gebruiker bij.

Niet elk veiligheidsproduct draagt verplicht CE. Textiele sjorbanden tonen hun conformiteit bijvoorbeeld aan via EN 12195-2, de verplichte markeringen en fabrikantdocumentatie. Controleer daarom altijd eerst welke regelgeving en productnorm op het concrete middel van toepassing zijn.

De fabrikant is verantwoordelijk voor de productconformiteit, identificatie, technische documentatie en veilige gebruiksgrenzen. De werkgever moet een geschikt arbeidsmiddel selecteren, een risicoanalyse uitvoeren en zorgen voor opleiding, instructies, onderhoud en controles. De gebruiker moet het toestel volgens de handleiding bedienen en vóór gebruik de identificatie, toestand en veiligheidsfuncties controleren.

Een CE-markering of eerdere keuring neemt deze gebruiksverantwoordelijkheid niet weg. Een val, overbelasting, wijziging, beschadiging of foutieve montage kan een nieuwe beoordeling noodzakelijk maken. Bij twijfel blijft het hijswerktuig buiten dienst totdat een bevoegde persoon het heeft vrijgegeven.

Slijtage, corrosie, vervorming, beschadigde elektrische delen en een foutieve ketting- of kabelloop kunnen de veilige werking van een hijswerktuig aantasten. Controleer vóór gebruik onder meer typeplaat, Working Load Limit (WLL), ophanging, haken, veiligheidskleppen, lastketting of staalkabel, rem, bediening en aanwezige beveiligingen.

Onderhoud volgt de fabrikantvoorschriften en vervangt geen inspectie of wettelijke keuring. Leg uitgevoerde controles, onderhoud en herstellingen vast. Een toestel met een slecht werkende rem, defecte eindschakelaar, beschadigde draagcomponent of onleesbare identificatie wordt buiten dienst gesteld totdat het deskundig is beoordeeld en hersteld.

Maak onderscheid tussen de controle vóór gebruik, een periodieke technische inspectie en een wettelijke keuring. De gebruiker voert vóór iedere inzet een visuele en functionele controle uit. Een bevoegde persoon beoordeelt periodiek de toestand, slijtage, werking en documentatie, met een frequentie die past bij wetgeving, gebruiksintensiteit, omgeving, risicoanalyse en fabrikantvoorschriften.

Wanneer de Belgische regelgeving een controle door een erkende Externe Dienst voor Technische Controle (EDTC) voorschrijft, kan een interne inspectie die niet vervangen. Ook na montage op een nieuwe plaats, een ongeval, overbelasting, belangrijke herstelling of wijziging kan een passende controle vóór hergebruik nodig zijn.

Een administratieve controle koppelt het hijsmiddel aan zijn technische identiteit en historiek. Controleer onder meer type, serienummer, Working Load Limit (WLL), fabrikant, toepasselijke markeringen, gebruiksaanwijzing en de vereiste conformiteitsdocumenten. CE-markering wordt alleen verwacht wanneer de toepasselijke productwetgeving die voorschrijft.

Ook certificaten, eerdere inspectie- en keuringsverslagen, onderhoud, herstellingen en eventuele vervangonderdelen moeten aan het juiste middel gekoppeld blijven. Een onleesbaar identificatieplaatje of ontbrekende traceerbaarheid kan een betrouwbare technische beoordeling onmogelijk maken.

De technische controle richt zich op de toestand, montage en veilige werking. Afhankelijk van het middel worden onder meer draagconstructie, bevestigingen, haken, borgingen, kettingen, staalkabels, remmen, tandwielen, loopkatten, eindstops, bediening, noodstop en eindschakelaars beoordeeld. Er mag geen onaanvaardbare slijtage, vervorming, scheurvorming, corrosie of abnormale speling aanwezig zijn.

Een functionele proef gebeurt volgens de handleiding en zonder geïmproviseerde overbelasting. Afwijkend geluid, schokken, slippen, foutieve bewegingsrichting of een beveiliging die niet correct werkt, zijn redenen om het toestel buiten dienst te stellen en verder te laten onderzoeken.